Maneant singuli in cellulis suis,(38) vel iuxta eas, die ac nocte in lege Domini meditantes(39) et in orationibus vigilantes,(40) nisi aliis iustis occasionibus occupentur.

VII

Każdy zakonnik winien przebywać sam we własnej celi(38) lub blisko niej, rozważając dniem i nocą Prawo Boże,(39) czuwając na modlitwie,(40) chyba że musi poświęcić się innym sprawiedliwym obowiązkom.

38/ Po zarządzeniach podkreślających wspólnotowy charakter życia braci (przyp. 31) ponownie pojawia się centralny element duchowości eremickiej - oddzielne pustelnie (pokoje).

39/ Aluzja do Ps 1,2. (A) Psalm ten przywołuje na myśl człwieka sprawiedliwego, który nie wchodzi na drogę szyderców, ale trzyma się z dala od ich knowań. Taka postawa jest możliwa dzięki nieustannemu zgłębianiu tajemnic Jahwe, które ujawniają się w życiu osobistym, w życiu całego narodu i w otaczającej ludzi naturze. (B) Według późniejszych pokoleń żydowskich Ps 1 opisuje człowieka, który poświęca się rozważaniu ustnej i pisanej tradycji narodu izraelskiego i jego prawa. (C) Ten późniejszy ideał został przejęty przez pustelników. Dla nich pozostawanie w pustelniach było ściśle powiązane z medytacją. Meditatio oznaczało rozważanie fragmentów Pisma Świętego ustami i sercem, niezależnie od tego, czy pustelnik był zaangażowany w modlitwę, czy w pracę ręczną. (D) Dla Karmelitów, którzy w 1247 r. oficjalnie przyjęli status zakonu żebrzącego (jak i dla wszystkich grup religijnych należących do ruchu mendicantes), przesłanie Ps 1 było odczytywane w perspektywie codziennego doświadczenia: aktywność, częste przemieszczanie się oraz praca w środowiskach miejskich. W powyższym kontekście meditatio zaczęło oznaczać stałe, o charakterze akademickim studiowanie Pisma Świętego, wiodące do owocnego nauczania wiernych. Prawdy rozważane w kontemplacyjnej atmosferze mają być teraz przekazane wiernym poprzez głoszenie kazań i duchowe kierownictwo. Ten aspekt duchowości mendicantes wymagał obrony, ponieważ był często błędnie rozumiany przez duchowieństwo diecezjalne. Wiele uwagi temu tematowi poświęcił św. Tomasz (Contra impugnates w Opusc. theol. 2.44; Summa theol. IIa-IIae, p.187 art.3).

40/ Czyniąc aluzję do 1 P 4,7, rozdział 7 opisuje duchowe życie zakonnika w perspektywie powtórnego przyjścia Jezusa. Wszystkich zaś koniec jest bliski, pisze Piotr. Bądźcie więc roztropni i trzeźwi, abyście się mogli modlić. Roztropność i czujność są charakterystyczne dla życia odznaczającego się wzajemną miłością (4,8), bezinteresowną gościnnością (4,9) i służbą (4,10). Jest ono w opozycji do pogańskiego postępowania, z którym wyznawcy Chrystusa nie powinni mieć nic wspólnego (4,1-6).

Duchowa waleczność zakonnika, wyrażająca się w unikaniu moralnych upadków i w czujnym oczekiwaniu na przyjście Jezusa wraz z Jego Królestwem, jest dokładnie opisana w drugiej części Reguły (rozdz. 14-16). Taka postawa ma prowadzić do przemiany życia, którą rozdział 7 charakteryzuje krótko, używając słów-kluczy: medytacja i czuwanie na modlitwie. Są one głównymi elementami trzystopniowego procesu: czytanie-rozważanie-modlitwa. Ta triada jest sercem duchowej transformacji. Czytanie odbywające się na głos, ma ułatwić zapamiętanie tekstu. Zapamiętane słowa rozważane są podczas medytacji (przyp. 39), której szczytem jest modlitwa.

Powrót do Reguły

początek